Skip to main content

Inteligentne miasta reprezentują rozwijający się globalny trend, koncentrujący się na poprawie codziennego życia mieszkańców miast poprzez ulepszoną infrastrukturę, innowacje, technologię i usługi. W Republice Czeskiej wdrażane są różne elementy tej koncepcji. Niniejszy artykuł ma na celu rzucenie światła na te inicjatywy, ocenę ich sukcesu i porównanie z międzynarodowymi odpowiednikami.

Dla przeciętnego obywatela Czech koncepcja inteligentnego miasta może wydawać się skomplikowana. Jednak przejście w kierunku inteligentniejszych miast nie wymaga natychmiastowych, szeroko zakrojonych zmian. Często wystarczają mniejsze, systematyczne projekty. Wykorzystując nowoczesną technologię, precyzyjne gromadzenie danych i ukierunkowane inicjatywy, projekty te mają na celu sprostanie istniejącym wyzwaniom i stopniową poprawę jakości życia mieszkańców.

Oczekuje się, że dynamika inteligentniejszych miast, gmin i regionów będzie rosnąć. Rozprzestrzenianie się tych lokalizacji zbiegnie się w czasie z gwałtownym wzrostem liczby przedsiębiorstw oferujących innowacyjne rozwiązania i wdrażających nowe technologie. Przewiduje się, że takie firmy będą pozyskiwać coraz większą liczbę kontraktów, zwiększając swoją rentowność. Trend ten prawdopodobnie przyciągnie inwestorów, którzy będą postrzegać te przedsiębiorstwa jako mniej ryzykowne inwestycje.

Ostatnie postępy w dziedzinie technologii i innowacji odegrały kluczową rolę w napędzaniu trendu inteligentnych miast. W Czechach projekty smart city różnią się zakresem i sukcesem, od systemów zarządzania ruchem po energooszczędne budynki. Inicjatywy te wykorzystują najnowocześniejsze technologie w celu usprawnienia usług miejskich, zmniejszenia wpływu na środowisko i poprawy ogólnego zarządzania miastem. Porównanie czeskich projektów smart city z tymi realizowanymi za granicą również dostarcza cennych informacji.

Inteligentne miasta w Czechach

Podczas gdy dyskusja dotyczy skuteczności i globalnej pozycji czeskich inteligentnych miast, kluczowe znaczenie ma uznanie, że lokalne gminy – miasta, miasteczka i regiony – odgrywają kluczową rolę w tej ewolucji. Te lokalne organy są w stanie najlepiej zrozumieć i zaspokoić swoje specyficzne potrzeby rozwojowe, zasoby i wyzwania. Znajdują się one na czele projektowania i wdrażania polityk, które wpływają na długoterminowy dobrobyt ich mieszkańców.

Pomimo dobrego zrozumienia swoich potrzeb, czeskie miasta napotykają znaczne przeszkody w realizacji pełnego potencjału koncepcji Smart City. Choć zdarzały się pojedyncze sukcesy, większość projektów inteligentnych miast nie przeszła do regularnej eksploatacji. Wyniki Republiki Czeskiej w zakresie innowacji znacznie odbiegają od średniej UE. Europejska tablica wyników innowacyjności z 2023 r. plasuje ten kraj jako “umiarkowanego innowatora”[1]

Innovation 2023 performance european countriesLuka ta jest dodatkowo zilustrowana przez spadające pozycje kraju w międzynarodowych rankingach Smart Cities, w szczególności spadek Pragi z 4. miejsca w 2020 r. na 14. miejsce w 2023 r. w znanym rankingu IMD[2]. Zatory komunikacyjne i kwestie planowania urbanistycznego należą do najczęściej wymienianych nierozwiązanych wyzwań wpływających na te rankingi.

Innowacyjne rozwiązania miejskie w Czechach

Inteligentne inicjatywy w Czechach w większości przypadków podążają ścieżką wdrażania, która rozpoczyna się w Pradze, a następnie rozlewa się na inne obszary. Umożliwia to gminom z mniejszymi funduszami niż stolica dostosowanie rozwiązań technologicznych bez początkowych wydatków na badania i testy.

Systemy metra bez maszynistów: Perspektywa na przyszłość dla Pragi

W dziedzinie transportu publicznego systemy metra bez maszynistów stały się podstawą w miastach na całym świecie, w tym w Norymberdze, Barcelonie, Budapeszcie, Sao Paulo i Paryżu. Praga, będąca gospodarzem jedynego systemu metra w Czechach, planuje dołączyć do tego trendu dzięki nowej linii D i modernizacji istniejącej linii C. Pomimo koncepcji tych planów i zakupu automatycznych, sterowanych komputerowo wagonów, faktyczne wdrożenie pozostaje w przyszłości, a pierwsze zautomatyzowane wagony metra mają wyjechać na tory do 2027 roku.

Ładowanie pojazdów elektrycznych: Integracja z infrastrukturą uliczną

Stolica Pragi stoi na czele projektu integracji ładowarek pojazdów elektrycznych z latarniami ulicznymi, zgodnie ze strategią Smart Prague 2030. Inicjatywa ta, podjęta przez praską spółkę energetyczną PRE, ma na celu zainstalowanie 82 stacji ładowania na nowych lampach oświetlenia publicznego w latach 2021-2022 w ramach projektu pilotażowego. Do 2030 r. planowana jest wymiana ponad 4000 lamp, z uwzględnieniem stacji ładowania w projekcie, z aspiracjami rozszerzenia tej infrastruktury poza Pragę.

Inteligentne przystanki transportu publicznego: Rozwój w różnych miastach

Inteligentne przystanki transportu publicznego, po raz pierwszy uruchomione w Pradze w 2015 roku, zostały z powodzeniem rozszerzone na inne czeskie miasta. Przystanki te zapewniają udogodnienia, takie jak ładowanie smartfonów, łączność Wi-Fi, monitory LCD wyświetlające rozkłady jazdy oraz nawigację dla pieszych i rowerzystów. Koncepcja, początkowo zrealizowana na ulicy Na Příkopě według projektów pracowni Eduarda Herrmanna i Matěja Coufala, doczekała się od tego czasu innych iteracji, w tym prototypów autorstwa pracowni Olgoj Chorchoj na Palackého náměstí.

W Brnie, podobne innowacje zostały wprowadzone na Moravské náměstí, z dodatkowymi udogodnieniami, takimi jak ekrany LED dla kompleksowych informacji o podróży i mieście, funkcje bezpieczeństwa i czujniki środowiskowe. Pomimo tych postępów, wiele z tych przystanków nadal znajduje się w fazie pilotażowej lub testowej.

sieć 5G: Powolny postęp

Pojawienie się sieci 5G było bardzo oczekiwane ze względu na jej potencjał do zrewolucjonizowania łączności i technologii. Jednak wdrażanie w Czechach było powolne i obarczone wyzwaniami, w tym kwestiami związanymi z aukcjami częstotliwości i obawami dotyczącymi przewidywanej prędkości sieci w porównaniu z krajami sąsiednimi. Próby zostały ograniczone do wybranych miast, z Pragą i Kolinem jako ważnymi obszarami, w których 5G zostało wprowadzone komercyjnie. Tymczasem inne miasta, takie jak Pilzno, napotykają znaczne przeszkody, ponieważ brakuje im niezbędnych częstotliwości, aby nawet przetestować technologię.

Praga

Uruchomiona w 2016 r. inicjatywa Smart Prague[3 ] stanowi fundamentalną strategię miasta mającą na celu przekształcenie go w futurystyczną, bardziej przyjazną do życia przestrzeń miejską. Obejmując szerokie spektrum sektorów, inicjatywa koncentruje się na sześciu kluczowych obszarach: przyszłej mobilności, inteligentnych budynkach i energii, mieście wolnym od odpadów, atrakcyjnej turystyce, ludziach i środowisku miejskim.

Obszar innowacji

Liczba projektów

Mobilność przyszłości

13

Inteligentne budynki i energia

16

Miasto wolne od odpadów

3

Atrakcyjna turystyka

1

Ludzie i środowisko miejskie

29

Obszar danych

2

Burmistrz Zdeněk Hřib podkreśla kluczową rolę najnowocześniejszych technologii i wykorzystania danych za pośrednictwem Platformy Danych Miasta Stołecznego Pragi Golemio:[4] “Koncepcja Smart Prague 2030 opiera się na wykorzystaniu najnowocześniejszych technologii w celu przekształcenia metropolii w przyjemniejsze miejsce do życia. Projekty, które naprawdę pomogą poprawić jakość życia mieszkańców Pragi, muszą opierać się na informacjach uzyskanych za pośrednictwem Platformy Danych Miasta Stołecznego Pra giGolemio. Dzięki planowi działania miasto będzie miało stos projektów, a my będziemy mogli ocenić sukces ich realizacji.”

Golemio znajduje się w centrum praskich inicjatyw inteligentnego miasta jako kluczowa platforma danych, która umożliwia integrację aplikacji miejskich i zarządzanie danymi[5]. Jego zdolność do obsługi dużych ilości danych, w tym tych wcześniej pomijanych ze względu na ograniczenia techniczne lub prawne, stanowi znaczący postęp w obsłudze danych miejskich. Golemio zostało zaprojektowane nie tylko do przechowywania i przetwarzania danych, ale także do zwiększania funkcjonalności i łączności różnych usług i aplikacji miejskich.

Kluczowym celem Golemio jest ustanowienie otwartej infrastruktury, oferującej dostęp do predefiniowanych danych publicznych, jednocześnie umożliwiając elastyczne łączenie tych zbiorów danych. Oczekuje się, że platforma ułatwi bardziej wydajne operacje miejskie, prowadząc do poprawy warunków życia zarówno mieszkańców, jak i odwiedzających. Wykorzystując wiedzę opartą na danych, miasto może lepiej reagować na potrzeby infrastrukturalne, kwestie środowiskowe i usługi publiczne, zwiększając w ten sposób ogólne doświadczenie miejskie i zrównoważony rozwój.

Podczas gdy wiele miast zmaga się z aktualizacją swojej infrastruktury w celu integracji IoT, Praga aktywnie ustanowiła scentralizowaną strategię, na którą przeznaczono znaczne fundusze. W ramach planu Smart Prague przeznaczono około 600 milionów koron czeskich na różne projekty mające na celu modernizację infrastruktury i usług miejskich z wykorzystaniem możliwości IoT. Na czele tych przedsięwzięć stoi Operátor ICT, podmiot zarządzany przez miasto, odpowiedzialny za szereg innowacji, w tym kartę transportu publicznego Lítačka Prague.

Seria projektów pilotażowych w ramach inicjatywy Smart Prague ilustruje zaangażowanie miasta w innowacje. Obejmują one zasilane energią słoneczną ławki wyposażone w WiFi i możliwość ładowania telefonów, a także inteligentne kosze na śmieci, które kompaktują odpady i informują usługi odbioru, gdy są pełne. Oprócz tego miasto bada lub wdraża kilka innych projektów. Obejmują one inteligentne czujniki w budynkach w celu lepszego zarządzania energią, stacje ładowania pojazdów elektrycznych oraz kompleksowe czujniki w całym mieście mające na celu stworzenie modelu 3D Pragi. Model ten ma zrewolucjonizować zarządzanie przepływem ruchu i planowanie urbanistyczne.

Choć obecnie Praga ma mniejszą skalę w porównaniu do centrów technologicznych, takich jak Londyn czy Nowy Jork, jej szybki rozwój w zakresie technologii i przedsiębiorczości pokazuje jej potencjał do bycia liderem i wprowadzania innowacji w dziedzinie inteligentnych miast. Proaktywne i kompleksowe podejście miasta do wykorzystywania technologii do rozwoju miast stanowi precedens, oferując cenne spostrzeżenia i strategie dla innych miast na całym świecie.

Inspiracja z innych krajów

Kastav, Chorwacja: Małe miasto, duże zmiany

Chorwackie miasto Kastav, choć być może nieoczekiwanie, poczyniło znaczące postępy w integracji elementów inteligentnego miasta. Pomimo niedawnego wejścia w tę dziedzinę, Kastav odnotował już znaczące wyniki, w szczególności 60% redukcję zużycia energii elektrycznej na oświetlenie publiczne. Przykład ten pokazuje, że nawet mniejsze miasta mogą dokonać znaczących zmian i przyczynić się do szerszego ruchu inteligentnych miast poprzez przyjęcie ukierunkowanych, wydajnych technologii.

Wiedeń, Austria: Model miejskiego postępu

Wiedeń wyróżnia się jako wiodący przykład postępowego i inspirującego inteligentnego miasta, często przywoływanego zarówno przez mieszkańców Czech, jak i polityków. Miasto to jest szczególnie znane z rozwoju nowej samowystarczalnej dzielnicy zaprojektowanej z myślą o dziesiątkach tysięcy mieszkańców. Podejście Wiednia wykracza poza infrastrukturę i obejmuje holistyczną strategię miejską, która obejmuje ulepszanie przestrzeni publicznych, promowanie zrównoważonych opcji transportu, takich jak ruch pieszy i rowerowy, oraz integrację środków ochrony środowiska.

Istotnym aspektem wiedeńskiej strategii miejskiej jest skupienie się na nowych technologiach i zrównoważonym budownictwie mieszkaniowym, przygotowując mieszkańców do płynnego przejścia do przyszłego stylu życia. Innowacyjne podejście i polityka mieszkaniowa miasta nie pozostały niezauważone, zdobywając wyróżnienia od prestiżowych organizacji, takich jak UNESCO i Netexplo. Kompleksowa i przyszłościowa strategia Wiednia stanowi cenny wzór dla innych miast dążących do przyjęcia koncepcji inteligentnego miasta.

Podsumowanie

Droga do stania się “inteligentnym” miastem jest złożona i wymaga wieloaspektowego podejścia. Aby czeskie miasta mogły się rozwijać i odzyskać swoją pozycję, niezbędny jest wspólny wysiłek na rzecz przyjęcia technologii, wspierania innowacji i priorytetowego traktowania zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich. Gminy muszą aktywnie poszukiwać i wdrażać najlepsze praktyki z wiodących inteligentnych miast na świecie, jednocześnie wprowadzając innowacyjne lokalne rozwiązania, które zaspokoją ich unikalne wyzwania miejskie.

Co więcej, kluczowe jest zajęcie się deficytem innowacji. Kluczowymi strategiami będą inwestycje w badania i rozwój, wspieranie partnerstw publiczno-prywatnych oraz tworzenie ekosystemu sprzyjającego postępowi technologicznemu. W miarę jak gminy przejmują inicjatywę, wsparcie ze strony polityk krajowych i współpracy międzynarodowej może jeszcze bardziej przyspieszyć postęp w kierunku inteligentniejszych, bardziej wydajnych miast.

Podsumowując, podczas gdy czeskie miasta wykazały potencjał do stania się bardziej inteligentnymi i zrównoważonymi, przed nimi jeszcze długa droga. Koncentrując się na innowacjach, dostosowanych do potrzeb rozwiązaniach i ciągłym doskonaleniu, czeskie miasta mają szansę poprawić swoją jakość życia i ponownie wspiąć się w światowych rankingach inteligentnych miast.

Źródła

  1. https://op.europa.eu/en/web/eu-law-and-publications/publication-detail/-/publication/04797497-25de-11ee-a2d3-01aa75ed71a1 ↑
  2. https://www.imd.org/wp-content/uploads/2023/04/smartcityindex-2023-v7.pdf ↑
  3. https://smartprague.eu/en ↑
  4. https://www.themayor.eu/en/a/view/prague-approves-smart-city-action-plan-with-horizon-2030-6517 ↑
  5. https://www.themayor.eu/en/a/view/golemio-see-how-data-can-work-for-your-city-2462 ↑
×