Skip to main content

Zaangażowany kraj

Według opublikowanych niedawno wynikówdziewiątej już edycji The Global Food Security Index (GFSI) brytyjskiego tygodnika The Economist, Czechy zajęły piąte miejsce w rankingu dostępności, jakości lub bezpieczeństwa żywności.

Ponadto ranking, w którym porównano w tym roku 113 krajów w oparciu o zestaw 59 unikalnych wskaźników, koncentrował się również na zasobach naturalnych, ich statusie lub wpływie oraz zagrożeniach związanych ze zmianami klimatycznymi.

To właśnie stan zasobów naturalnych w Czechach został w indeksie oceniony bardzo pozytywnie. Podczas gdy na świecie odsetek terenów zdegradowanych wynosi średnio ok. 20%, w naszym kraju jest to zaledwie 6% terenów zdegradowanych, np. erodowanych czy zanieczyszczonych.

Ponadprzeciętnie oceniono także różnorodność lokalnych potraw. Wśród innych mocnych stron (czyli wskaźników, w których Czechy uzyskały powyżej 75 punktów) znalazły się np. bardzo niski odsetek osób żyjących poniżej granicy ubóstwa, zaawansowanie rolnictwa, w tym inwestycje w badania i rozwój, czy dostępność środków finansowych i usług dla rolników.

Cztery kraje europejskie wyprzedziły Czechy, które uzyskały wynik 78,6 pkt: Finlandia (85,3 pkt), Irlandia (83,8 pkt), Holandia (79,9 pkt) i Austria (79,4 pkt).

“Witamy” i “Przestańcie marnować jedzenie!” to dwa zdania, które witają odwiedzających stronę Sdílení jídla Praha / Food Sharing Prague na Facebooku. Działająca od ponad trzech lat grupa społecznościowa stanowi platformę, dzięki której ludzie mogą dzielić się jedzeniem, za darmo, z innymi mieszkańcami Pragi. Grupa jest łatwa w użyciu. Nowi użytkownicy po prostu tworzą prośbę, a po zaakceptowaniu mogą zacząć się dzielić.

Projekt miał nieco nieprawdopodobny początek na Edinburgh Fringe Festival w 2017 roku, gdzie założycielka grupy, Barbora Hladíková, pracowała w tym czasie. Pod koniec festiwalu kazano jej wyrzucić dużą ilość nadwyżki jedzenia. Niechętnie wyrzucając do kosza dobre jedzenie, które wciąż było jadalne, Barbora zabrała je do domu i zareklamowała na Facebooku.

Przyszłe polityki publiczne

Żywność i napoje ekologiczne powinny wzrosnąć do 4% całkowitej konsumpcji w Czechach do 2027 roku, zgodnie z planami Ministerstwa Rolnictwa dotyczącymi rozwoju rolnictwa ekologicznego. Według ministerstwa, główną strategią jest ułatwienie dostępu do rynku dla gospodarstw ekologicznych, jak również zwiększenie edukacji konsumentów.

Według raportu ministerstwa rolnictwa na temat rynku żywności ekologicznej w Czechach w 2019 roku, europejski rynek żywności ekologicznej wzrósł w ubiegłym roku o ponad 8%, osiągając 45 mld euro (1,17 bln koron). Największy udział żywności ekologicznej miała Dania (12,1 proc.), a następnie Szwajcaria (10,4 proc.) i Austria (9,3 proc.).W ubiegłym roku udział żywności ekologicznej spożywanej w Czechach wzrósł do 1,52 proc. ogólnej konsumpcji. Jest to jednak nadal mniej niż cel 3 proc. ustalony przez Ministerstwo Rolnictwa od 2016 roku.

Według ministerstwa, grunty rolne powinny stanowić 22 procent całkowitego areału do 2027 roku, zgodnie z europejskim podejściem, które wzywa do oddania 25 procent powierzchni ziemi rolnictwu do 2030 roku. Czechy są obecnie na siódmym miejscu w Europie i w pierwszej dwudziestce krajów na świecie pod względem powierzchni gruntów pod uprawy ekologiczne.

Rynek żywności ekologicznej w Czechach wygenerował około 8,26 mld CZK przychodów w 2019 r. (wzrost z około 7,02 mld CZK w 2018 r.). Obroty detaliczne stanowiły 3,85 mld CZK, gastronomia publiczna 301 mln CZK, a sprzedaż bezpośrednia, taka jak z gospodarstw rolnych, stanowiła 302 mln CZK całkowitej konsumpcji żywności ekologicznej. Sprzedaż e-commerce wyniosła łącznie 801 mln CZK. Żywność ekologiczna stanowi obecnie 1,52 procent ogólnej konsumpcji żywności i napojów, ze średnią roczną konsumpcją 492 CZK na mieszkańca (z 416 CZK w 2018 r.). Eksport żywności ekologicznej również się wspiął, uderzając w przybliżeniu w 3 miliardy koron w 2019 roku (wzrost z 2,59 miliarda koron w 2018 roku).

Czescy urzędnicy walczą o żywność Bezpieczeństwo

Komisja Europejska wydała kolejne ostrzeżenie dla Republiki Czeskiej za nieprzestrzeganie wymogów urzędowej kontroli.

W ramach europejskiego postępowania w sprawie naruszenia przepisów, kraj otrzymał drugą uzasadnioną opinię. Jeśli kraj UE nie wdraża prawa unijnego, Komisja może podjąć przeciwko niemu działania prawne.

Po wezwaniu do usunięcia uchybienia z prośbą o dodatkowe informacje i przed skierowaniem sprawy do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, uzasadniona opinia jest kolejnym etapem procedury. W styczniu 2019 roku Republika Czeska otrzymała wezwanie do usunięcia uchybienia w tej sprawie, a w lipcu 2019 roku wydano uzasadnioną opinię.

Przepisy unijne zostały złamane.

Republika Czeska regularnie wymaga wstępnego zgłaszania importu żywności. Konieczność zgłaszania przybycia towarów z innego państwa członkowskiego, zdaniem Komisji, nie powinna być systematyczna i powinna ograniczać się do tego, co jest ściśle niezbędne do zorganizowania urzędowych kontroli.

Czescy urzędnicy postanowili przeprowadzić ocenę ryzyka i ewentualne kontrole urzędowe dotyczące konkretnych środków spożywczych pochodzących z innego państwa członkowskiego za każdym razem, gdy takie towary są wprowadzane do kraju. Produkt ani kraj nie są wymienione w zawiadomieniu.

Władze uchwaliły przepisy krajowe wymagające od podmiotów gospodarczych zgłaszania przybycia niektórych środków spożywczych do miejsca przeznaczenia z co najmniej 24-godzinnym wyprzedzeniem.

Zdaniem Komisji Republika Czeska “konsekwentnie i systematycznie” łamie przepisy UE dotyczące kontroli urzędowych.

Państwo UE ma dwa miesiące na wdrożenie zaleceń zawartych w uzasadnionej opinii uzupełniającej, w przeciwnym razie Komisja skieruje sprawę do Trybunału Sprawiedliwości UE.

Po zamknięciu 21 obiektów w styczniu, czeskie władze doradziły przedsiębiorstwom, aby zwracały większą uwagę na utrzymanie i higienę.

Była to największa liczba zamkniętych zakładów w jednym miesiącu w ciągu ostatnich pięciu lat. Brak zapobiegania szkodnikom, zwłaszcza szczurom, był najczęstszą przyczyną zamknięcia zakładów w 2022 roku. Odchody myszy, żywność uszkodzona przez myszy, a w niektórych przypadkach martwe lub żywe myszy zostały odkryte podczas kontroli sklepów.

Tymczasem Państwowa Administracja Weterynaryjna (SVS) pomogła w odkryciu ponad 300 kg niezidentyfikowanych produktów zwierzęcych w jednym ze sklepów na praskim rynku.

Odkryto ponad 100 kg kurczaków bez identyfikacji lub dowodu pochodzenia. Ten sam problem dotknął 75 kg produktów z wołowiny na miejscu. Kolejne 80 kg produktów rybołówstwa odkryto w nieoznakowanej zamrażarce.

Inflacja wpływa na gospodarkę Czech

W ciągu ostatnich trzech miesięcy w Republice Czeskiej ceny konsumpcyjne rosły w bardzo szybkim tempie. Według najnowszych danych Czeskiego Urzędu Statystycznego, we wrześniu inflacja wzrosła o 4,9 procent. Według Czeskiej Agencji Informacyjnej niektórzy producenci żywności rozważają podniesienie cen nawet o jedną dziesiątą.

Wzrost we wrześniu był najwyższy od 2008 roku i był o około 1,7 punktu procentowego większy niż przewidywał Czeski Bank Narodowy. Według Czeskiej Agencji Statystycznej, największy wpływ na wzrost cen miały wyższe koszty mieszkań i transportu. Z tego powodu Narodowy Bank Czech był zmuszony do podniesienia stóp procentowych o 0,75% w ubiegłym miesiącu.

Jan Bure, główny ekonomista Patria Finance, powiedział serwisowi informacyjnemu Seznam Zprávy, że inflacja może nieznacznie osiągnąć 6% do końca roku, podając jako czynnik wzrost cen energii, zwłaszcza gazu. Inni ekonomiści, z drugiej strony, byli nieco bardziej konserwatywni w swoich prognozach.

Ogólnie rzecz biorąc, analitycy ankietowani przez Seznam Zprávy przewidywali, że inflacja osiągnie szczyt na początku 2022 roku, po czym zacznie spadać.

Zjawiska te będą miały prawdopodobnie wpływ na ceny żywności. Agrofert, największy producent rolny w kraju, odnotował znaczny wzrost cen opakowań, folii, tworzyw sztucznych, pszenicy i olejów spożywczych, według rzecznika firmy Karela Hanzelki. Przewiduje on, że Agrofert będzie zmuszony do podniesienia cen swoich produktów, ale nie chce się wypowiadać na ten temat. Według przedstawiciela Agrofertu, podwyżki cen będą negocjowane najpierw z hurtownikami.

Tymczasem producent mleka Choceská mlékárna spodziewa się, że w przyszłym roku będzie musiał podnieść ceny. Według dyrektora firmy Pavla Marka, podwyżka nie przekroczy 10%, ale przyszłe marże supermarketów mogą jeszcze bardziej podnieść ostateczny koszt płacony przez konsumentów. Wyjaśnił, że jest to spowodowane rosnącymi cenami surowców, plastiku, papieru, pojemników aluminiowych i transportu.

Skutki “wojennej inflacji” są w końcu odczuwalne w czeskiej gospodarce.Opublikowane dziś przez czeski urząd statystyczny dane o inflacji za marzec są pierwszymi, które uwzględniają pierwsze ekonomiczne skutki wojny na Ukrainie; i nie są to dane przyjemne.

W marcu roczna stopa inflacji w Czechach wyniosła 12,7 procent. Koszty utrzymania wzrosły o 1,7 procent z miesiąca na miesiąc, gdy porównamy ceny konsumpcyjne w marcu z cenami w poprzednim miesiącu.

W odpowiedzi na nowe dane analitycy wydali ponury ton, sugerując, że inflacja w najbliższych miesiącach będzie się nadal pogarszać i w tym roku może osiągnąć 15 procent.

Ceny mąki wzrosły o 30,3 procent rok do roku. Od lutego ceny chleba i płatków zbożowych wzrosły o 1%, przy czym możliwe są jeszcze większe podwyżki, gdy zaczną być odczuwalne reperkusje wojny na Ukrainie, nazywanej “koszykiem na chleb” Europy.

Coraz droższe są również produkty mleczne. W porównaniu rocznym mleko półtłuste UHT jest droższe o 20,1 procent, ziemniaki o 21,4 procent, a masło nawet o 31,9 procent.

Za wiele z tych wzrostów cen odpowiada inflacja w przemyśle energetycznym i paliwowym. Wyższe ceny paliw i energii powodują wyższe koszty ogólne gospodarstw rolnych, co oznacza wyższe koszty produktów końcowych.

Owoce (2,1 proc.), oleje i tłuszcze (2,8 proc.), sery i twarogi należały do innych wartych odnotowania wzrostów cen żywności miesiąc do miesiąca (1,3 proc.). Warzywa natomiast przeciwstawiły się trendowi wzrostu cen, notując w stosunku do lutego średni spadek cen o 1,4 procent.

Bibliografia:

Benedetta Pisani, ” Ministry of Agriculture Wants Consumption of Organic Food To Rise To 4% By 2027″, BRNO Daily, 10 May 2021. https://brnodaily.com/2021/05/10/news/ministry-of-agriculture-wants-consumption-of-organic-food-to-rise-to-4-by-2027/

Joe Whitworth, “EU Comission warns Czech Republic about official food control rules”, Food Safety News, 8 października 2021. https://www.foodsafetynews.com/2021/10/eu-commission-warns-czech-republic-about-official-food-control-rules/

Marcus Bradshaw, “Prague online community devoted to food sharing wants to stop the waste and spread the love”, Expats Cz, 27 stycznia 2021. https://www.expats.cz/czech-news/article/food-sharing-in-prague

News Desk, “Czech officials urge industry to focus on pest control”, Food Safety News, 23 marca 2022. https://www.foodsafetynews.com/2022/03/czech-officials-urge-industry-to-focus-on-pest-control/

Prague Morning, “Czech Republic Boasts Some of Safest and Best Quality Food in World”, Prague Morning, 21 października 2021. https://www.praguemorning.cz/czech-republic-boasts-some-of-safest-and-best-quality-food-in-world/

Tom McEnchroe, “Czechia experiencing sharp rise in inflation, prices of food expected to rise”, Radio Prague International, 10 December 2021. https://english.radio.cz/czechia-experiencing-sharp-rise-inflation-prices-food-expected-rise-8731025

William Nattrass, “Te podstawowe produkty powodują wzrost kosztów życia w Czechach”, Expats Cz, 11 kwietnia 2022. https://www.expats.cz/czech-news/article/as-war-inflation-bites-which-everyday-items-are-getting-pricier

×